1
گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.
2
گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران
10.22034/lda.2026.145991.1140
چکیده
در دورۀ پهلوی اول، رضاشاه علیرغم ایجاد اصلاحات، با اقدامات مستبدانه، حوزۀ ادبیات را با سانسور شدید مواجه کرد. این پژوهش، با هدف بررسی نمود و تاثیر سانسور در اشعار فرخی یزدی، بهار و نیما یوشیج، با رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف، به شیوۀ توصیفی و تحلیلی، انجام شده است. به این منظور تعدادی از اشعار این شاعران، در سه سطح توصیف، تفسیر و تبیین بررسی شده است. فرخی یزدی در بیشتر اشعارش بیپروا و با بیانی مستقیم، به انتقاد از حاکمان پهلوی پرداخته است و گفتمان آزادیخواهی و اعتراض به عوامل قدرت، مفهوم شعرش را تشکیل میدهد. بهار با استفاده از قالبهای سنتی و به طور مستقیم یا نمادین به بیان بیعدالتیها و ظلم حاکمان پرداخته است و گفتمان اعتراض را در برابر استبداد شکل میدهد. نیما یوشیج نیز، برای بیان اعتراض، زبان نمادین را بر بیان مستقیم ترجیح میدهد و برای فرار از سانسور از نمادهای طبیعی بهره میبرد تا انتقاد خود را نسبت به حاکمان و شرایط تلخ جامعه در قالب شعر نو نشان دهد. تحلیل شعر این شاعران، نشان میدهد که سانسور از طرفی باعث محدودیّت، خودسانسوری، آثار آنها شده است و از طرفی دیگر، یکی از عوامل تاثیرگذار در ایجاد ابتکار در سبک شعرشان بودهاست؛ چنان که شعرشان را میتوان عرصهای برای انعکاس و به چالش کشیدن گفتمانهای قدرت دانست و زبان علاوه بر کارکرد ادبی، ابزاری برای مقاومت و نقد روابط قدرت است.
بیرانوند, احمد , سپه وندی, مسعود و فرداد, علی . (1405). بررسی نمود و تاثیر سانسور در شعر معاصر ایران با تاکید بر تحلیل گفتمانی اشعار فرّخی یزدی، ملکالشعرا بهار و نیما یوشیج. تحلیل گفتمان ادبی, 4(2), -. doi: 10.22034/lda.2026.145991.1140
MLA
بیرانوند, احمد , , سپه وندی, مسعود , و فرداد, علی . "بررسی نمود و تاثیر سانسور در شعر معاصر ایران با تاکید بر تحلیل گفتمانی اشعار فرّخی یزدی، ملکالشعرا بهار و نیما یوشیج", تحلیل گفتمان ادبی, 4, 2, 1405, -. doi: 10.22034/lda.2026.145991.1140
HARVARD
بیرانوند, احمد, سپه وندی, مسعود, فرداد, علی. (1405). 'بررسی نمود و تاثیر سانسور در شعر معاصر ایران با تاکید بر تحلیل گفتمانی اشعار فرّخی یزدی، ملکالشعرا بهار و نیما یوشیج', تحلیل گفتمان ادبی, 4(2), pp. -. doi: 10.22034/lda.2026.145991.1140
CHICAGO
احمد بیرانوند , مسعود سپه وندی و علی فرداد, "بررسی نمود و تاثیر سانسور در شعر معاصر ایران با تاکید بر تحلیل گفتمانی اشعار فرّخی یزدی، ملکالشعرا بهار و نیما یوشیج," تحلیل گفتمان ادبی, 4 2 (1405): -, doi: 10.22034/lda.2026.145991.1140
VANCOUVER
بیرانوند, احمد, سپه وندی, مسعود, فرداد, علی. بررسی نمود و تاثیر سانسور در شعر معاصر ایران با تاکید بر تحلیل گفتمانی اشعار فرّخی یزدی، ملکالشعرا بهار و نیما یوشیج. تحلیل گفتمان ادبی, 1405; 4(2): -. doi: 10.22034/lda.2026.145991.1140
)