بررسی انتقادی مناسبات گفتمانی رمان‌های فریبا وفی بر اساس سطح توصیف (تحلیل زبان‌شناسی و بلاغی) الگوی تحلیلی نورمن فرکلاف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

3 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.

10.22034/lda.2026.146222.1153

چکیده

رویکرد گفتمان انتقادی، روشی میان‌رشته‌ای در علم زبان‌شنا‌سی است که نقش زبان را در جامعه و سیاست مطالعه می‌کند و زبان را به مثابۀ عملی اجتماعی در رابطه با ایدئولوژی در سطح متن بررسی کرده و این نظریه از طریق تحلیل متون ادبی، سبک‌شناسی و نقد ادبی با ادبیات پیوند دارد. در این پژوهش به تحلیل رمان‌های فریبا وفی بر اساس سطح توصیف الگوی انتقادی نورمن فرکلاف پرداخته شده است. هدف از این پژوهش نشان دادن فریبا وفی به عنوان نویسنده‌ای تجربه‌گرا است که در تمام رمان‌های خود به گونة مستقیم و غیرمستقیم مسائل و مشکلات زنان را در جامعه مورد واکاوی قرار داده و با حفظ انسجام ایدئولوژی سعی می‌کند آن نابرابری جنسیتی، تحکم بیانی، خشونت و زورگویی مردان را به عنوان گفتمان مسلط بر علیه زنان در لایة بیانی و تأثیری به خوبی به نمایش بگذارد. نتایج تحلیل‌ها حاکی از آن است که شگردهای دستوری و بلاغی در رمان‌های وی، عمدتاً در دو سطح بیانی (واژگان و دستور) وتأثیری(بلاغت) تجلی یافته‌اند. بهره‌گیری از ویژگی‌هایی مانند گزینش واژگان خاص، غلبه واژه‌های محاوره، تضاد معنایی، انتخاب واژه‌های متناسب با ویژگی‌ رفتاری شخصیتها، استفاده از کلمات پرتکرار با توجه به فضای روایت، استفاده از مکان، کاربرد فراوان جملات پرسشی، آوردن جملات ساده وکوتاه، ساخت جمله‌های معلوم، گزینش ضمیر اول شخص مفرد و استفاده فراوان از صنایع ادبی مانند تشبیه و استعاره، ابزارهایی هستند که نویسنده برای القای اهداف ایدئولوژیک خود در واکاوی زبان و گفتمان به کار گرفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار