گفتمان کهن‌الگویی در حماسه تطبیقی: مطالعه‌ رستم و هرکول از دیدگاه کمپبل و فرای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادریار گروه زبان انگلیسی دانشگاه ولی عصر رفسنجان

10.22034/lda.2026.145919.1137

چکیده

این مقاله با بهره‌گیری از نظریه‌های کهن‌الگویی جوزف کمپبل و نورثروپ فرای در چارچوب ادبیات تطبیقی ​​رنه ولک، تحلیلی تطبیقی ​​از قهرمانان اسطوره‌ای رستم از شاهنامه فارسی و هرکول از سنت یونانی-رومی ارائه می‌دهد. این مطالعه استدلال می‌کند که علیرغم ریشه‌های فرهنگی متمایزشان، هر دو شخصیت، یک کهن‌الگوی قهرمانی جهانی را تجسم می‌بخشند و الگوهای اسطوره‌ای بنیادی و بین فرهنگی را آشکار می‌کنند. این تحقیق با بهره‌گیری از «تک‌اسطوره» کمپبل، ساختارهای روایی موازی زندگی آنها را، از تولدهای معجزه‌آسا و آزمایش‌های اولیه تا تکمیل زحمات قهرمانانه و عروج نهایی، ردیابی می‌کند. نظریه اسطوره‌ای فرای، حماسه‌های آنها را در قالب رمانس طبقه‌بندی می‌کند که با کاوش‌های متعالی و مبارزات چرخه‌ای علیه هرج و مرج مشخص می‌شود. این مقایسه که با تأکید ولک بر پیوندهای ادبی ذاتی فراتر از تأثیر تاریخی شکل گرفته است، نه تنها شباهت‌های عمیقی را در عملکرد آنها به عنوان قهرمانان فرهنگی آشکار می‌کند، بلکه تفاوت‌های اساسی را نیز برجسته می‌سازد: روایت هرکول بر کفاره شخصی و نقص تراژیک متمرکز است، در حالی که حماسه رستم عمیقاً با هویت ملی و وظیفه فرزندی در هم تنیده شده است. در نهایت، این مطالعه نتیجه می‌گیرد که رستم و هرکول نمونه‌های قدرتمندی از قهرمان کهن‌الگویی هستند که جوهره روایی مشترک آنها، قدرت وحدت‌بخش اسطوره را در فرهنگ‌های بشری تأیید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات