بازنمایی هویت و کنش گری اجتماعی زنان در گفتمان فمینیستی ادبی ایران در رمان های زویا پیرزاد با رویکرد تحلیل های گفتمانی ادبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه آموزشی کودکستان

2 گروه زبان انگلیسی دانشگاه آزاد اسلامی خمین

10.22034/lda.2026.145551.1130

چکیده

چکیده
این پژوهش با رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی و با تکیه بر مدل سه‌بعدی نورمن فرکلاف، به بررسی نحوه‌ی بازنمایی هویت و کنشگری زنان در ادبیات داستانی معاصر ایران می‌پردازد. با تحلیل دو اثر زویا پیرزاد، «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» و «عادت می‌کنیم»، نشان داده می‌شود که چگونه زنان در بستر روایت‌های داستانی، میان سنت و مدرنیته، سکوت و عاملیت، و فردیت و ایثار، بازتعریف می‌شوند. یافته‌ها حاکی از آن است که گفتمان‌های مسلط، از طریق زبان، ساختار خانواده و نظام‌های فرهنگی، نقش‌هایی کلیشه‌ای برای زنان بازتولید می‌کنند؛ اما همزمان، ادبیات می‌تواند بستری برای مقاومت و شکل‌گیری عاملیت زنانه فراهم آورد. این پژوهش بر نقش پنهان ولی مؤثر زبان، روایت و گفتمان در برساخت سوژگی زنان تأکید دارد و نشان می‌دهد که ادبیات می‌تواند هم ابزاری برای سلطه و هم برای رهایی باشد.
کلیدواژه‌ها: تحلیل گفتمان انتقادی، هویت زنانه، کنشگری اجتماعی، ادبیات فمینیستی، بازنمایی زن، زویا پیرزاد، سنت و مدرنیته، سوژگی زن، گفتمان مردسالار، عاملیت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات