زبان آرمانی زنان سنت‌گرا: تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف در دو رمان سهم من و یک دختر تنها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

10.22034/lda.2026.145508.1127

چکیده

این پژوهش با رویکرد تحلیل انتقادی گفتمان نورمن فرکلاف به بررسی بازنمایی «زبان آرمانی زنان سنت‌گرا» در دو رمان سهم من اثر پرینوش صنیعی، (1383) و یک دختر تنها اثر ادنا اوبراین، (1979) می‌پردازد. در این دو اثر، زبان شخصیت‌های زن در پی بیان آرمان‌هایی چون تحصیل، عشق و استقلال است، اما در تقابل با گفتمان‌های مردسالار، مذهبی و سنتی قرار می‌گیرد. مطالعه حاضر با تمرکز بر سطح توصیفی گفتمان، به تحلیل لایه‌های واژگانی، استعاری و دستوری پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه زبان زنانه در هر دو متن، ضمن بازتاب سلطه و سرکوب، حامل نوعی مقاومت خاموش نیز هست. مقایسه دو رمان نشان می‌دهد که در سهم من سلطه بیشتر در قالب ساختارهای خانوادگی و فرهنگی ایران بازتولید می‌شود، در حالی که در یک دختر تنها محدودیت‌ها عمدتاً از سوی کلیسا و نظام مذهبی ایرلند اعمال می‌گردد. یافته‌ها آشکار می‌سازد که زبان زنان در این متون، اگرچه در چارچوب گفتمان‌های مسلط گرفتار است، اما از طریق آرزوها، استعاره‌ها و گزینش‌های زبانی، فضایی برای بازنمایی فردیت و عاملیت ایجاد می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات