تحلیل انتقادی گفتمان «قصیدة لعازر۱۹۶۲» از خلیل حاوی با تکیه بر نظریة تئون وندایک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو زبان و ادبیات عربی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه خوارزمی تهران، ایران

2 دانشیار گروه زبان وادبیات عربی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه خوارزمی،تهران ،ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

تحلیل گفتمان انتقادی به نقش قدرت و ایدئولوژی به مثابۀ شرایط فرامتنی مؤثر بر تحلیل گفتمان تأکید می‌کند. وندایک بحث­های نظری و تاریخی گفتمان را از زاویة علوم اجتماعی مطرح می‌کند. تحلیل گفتمان انتقادی، شاخۀ علمی بین رشته‌ای در زبان‌شناسی است که کارکرد زبان را در جامعه و سیاست، به­عنوان یک رویکرد نظری در مطالعة ادبیات معاصر بررسی می‌کند. اشعار خلیل حاوی به اعتبار محتوا، تصویرگر اضطراب‌های انسان معاصر است. تعارض میان انزواطلبی و جمع‌گرایی، یأس و امید، شک و ایمان، بیزاری از زمان و مکان کنونی، بشارت رستاخیز و نیز تقابل پیشرفت و فناوری در شهرها با احساسات اصیل روستایی، از ویژگی‌های شعر اوست. او به تصویرگرایی دقیق و انتزاعی، خلق استعاره‌ها و تعابیر نو پرداخته و مضامین عمیق را به شیوه‌ای مناسب عرضه کرده است. حاوی، گاهی با استفاده از اسطوره‌های مختلف برای دگرگونی و تغییر اوضاع نابسامان زندگی و کشورش از زبان اسطوره‌ها بهره می‌برد. لعازر یکی از اسطوره‌های قصیدة حاوی است. این پژوهش در نظر دارد با توجه به عقاید و طرز فکر شاعر (دنیای تاریک، مرگ، و روز رستاخیز...) زندگی را که از گذشته با خود به همراه داشته در چارچوپ نظریة وندایک بررسی کند. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد نقش تحلیل انتقادی گفتمان در قصیدة لعازر، دارای کارکردهای سیاسی، اجتماعی و دینی است که مصمم به دگرگونی و تغییر اوضاع نابسامان زندگی و کشورش می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات